Faez Ehya

می‌خواهم اینجا خانه مجازی من باشد. هر آنچه در زندگی من مهم است اینجا می‌آورم. اما هیچ چیز مهمتر از عشق نیست. آن‌را در قلبم نگهبانی می‌کنم. فائزاحیا

ردپای کاریز (قنات) در تاریخ

تاریخ کاریز (قنات) در ایران به‌طور مشخص، به دورهٔ ایران باستان و به عصر آهن برمی‌گردد.

در نوشتار پیشین مقدمه‌ای در رابطه با کاریز (قنات) گفته شد، در ادامه بحث به ردپای این اثر شکوهمند مهندسی در تاریخ می‌پردازیم و امید است در نوشتار بعدی بتوان از بعد فنی به بحث چگونگی حفر کاریز یا قنات اشاراتی نمود؛ پس با من همراه بمانید.

پژوهشگران به‌اتفاق معتقدند که بهره‌برداری از کاریز (قنات) ابتدا در ایران صورت گرفته و در دورهٔ هخامنشی توسط ایرانیان به عمان، یمن و شاخ آفریقا نیز راه یافت سپس مسلمانان آن را به اسپانیا بردند. مهم‌ترین و قدیمی‌ترین کاریزها در ایران، افغانستان و تاجیکستان وجود دارد. در حال حاضر در ۳۴ کشور جهان کاریز (قنات) وجود دارد ولی چهل هزار کاریز (قنات) فعال موجود در ایران چند برابر بیش‌تر از مجموع کاریز (قنات)‌ها در سایر کشورهای جهان است. مهم‌ترین کاریز (قنات)‌های ایران در استان‌های کویری خراسان، یزد، کرمان، مرکزی و فارس وجود دارد.

تمدن پنج‌هزارسالهٔ شهر سوخته و تمدن هگمتانه و وجود کاریز (قنات) در این شهر دلیل روشنی برساخت کاریز (قنات) در دوره‌های پیش از هخامنشی است.

یکی از قدیمی‌ترین اسناد مکتوب شناخته‌شده که در آن به کاریز (قنات) اشاره‌شده، شرح هشتمین نبرد سارگون دوم، (پادشاه آشور است که در سده هشتم قبل از میلاد می‌زیسته) علیه امپراتوری اورارتو در سال ۷۱۴ قبل از میلاد مسیح است (محقق فرانسوی گوبلو به کمک یک لوح بزرگ مسی که با خط میخی و به زبان اکدی نوشته‌شده، از آن مطلع شده است. این لوح، اکنون در موزهٔ لودر پاریس موجود است).

سارگون از کوه‌های زاگرس می‌گذرد و به ناحیه‌ای واقع در اطراف شهر اوهلو (مرند کنونی) در حدود ۶۰ کیلومتری شمال غرب تبریز در شمال دریاچهٔ ارومیه می‌رسد. او متوجه می‌شود که در این ناحیه رود وجود ندارد؛ مع‌هذا ناحیه‌ای است که با آبیاری سبز و خرم شده، اما او از این امر تعجب نمی‌کند برای این‌که او در دشت‌هایی فرمانروایی کرده که چنین فن‌ها یا سامانه‌هایی از حداقل دو هزار سال پیش در آن‌ها معمول بوده است اما آنچه او را شگفت‌زده می‌کند، بی‌اطلاعی از منشأ این آب‌ها بوده است.

به‌طورقطع، سارگون موفق شد که کاریز (قنات) را ببیند؛ اما این کاریز (قنات)‌ها را چه کسانی ساخته‌اند؟ و چه کسی این فن را به منطقه آورده است؟

به استناد کتیبهٔ سارگون، اورسای اول پادشاه هم‌عصر او بوده که اولین کاریز (قنات) را احداث کرده است؛ بنابراین فرمانروای آشور، رواج این فن را که به گفتهٔ او پدیده‌ای تازه بوده است، به اهالی اورارتو نسبت می‌دهد.

از طرف دیگر در ناحیهٔ دریاچه وان ناظری در آغاز قرن هشتم قبل از میلاد، به وجود ۲۱ رشته کاریز (قنات) اشاره‌کرده است.

در کتابی تحت عنوان «ارمنستان درگذشته و حال» نوشتهٔ لهمان ـ مورخ ۱۹۲۵، آمده است که ابداع کاریز (قنات) به اورارتوها تعلق دارد.

در افسانه‌ها برابر مطالب اوستایی و مطابق شاهنامهٔ فردوسی هوشنگ مخترع کاریز (قنات) بوده است و جم یا جمشید مخترع لباس، تبر، شمشیر، بیل و ادوات کشاورزی است می‌دانیم که شاهان پیشدادی بر اساس داستان‌های شفاهی تا دورهٔ زرتشت ادامه داشتند و این روایت‌ها تا زمان فردوسی در میان مردم نیز نقل می‌شدند.

اشغال فلات ایران از سوی مادها و پارس‌ها با ایجاد شهرهای بزرگ و باشکوه همراه است مانند شهرهای اکباتان (همدان) و پاسارگاد که از سوی کوروش دوم بنیان گذاشته شد.

هم‌چنین تخت جمشید که داریوش اول آن را در نزدیکی پاسارگاد به وجود آورد و به‌صورت پایتخت هخامنشیان درآمد و شهر راگس یا راجس (ری) در چند کیلومتری شهرری کنونی یکی از پرجمعیت‌ترین شهرها بود.

تمامی این شهرها با استفاده از سیستم کاریز (قنات) توانستد آب خود را تأمین کنند و به حیات خود ادامه دهند زیرا در آن زمان رودها و یا چشمه‌هایی بیش از امروز وجود نداشته است؛ اما به‌هرحال قدیمی‌ترین کاریز (قنات) ثبت‌شده در تاریخ به سه هزار سال پیش (۳۰ قرن قبل)، برمی‌گردد که در آذربایجان و ارمنستان حفر گردیده است. در پی آن، در دورهٔ داریوش کبیر (۴۸۶-۵۲۱ ق. م) که اوج شکوفایی و اقدامات آبیاری و حفر کاریز در سرتاسر فلات ایران به شمار می‌رود، کاریز (قنات)‌های متعددی در قلمرو فلات ایران و در عمان و مصر حفرشده است.

بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی این باور وجود دارد که کاریزهای ایجادشده در نواحی جنوبی خلیج‌فارس، خراسان، یزد و کرمان در دورهٔ هخامنشیان ساخته‌شده و قنوات قدیمی قم و بسیاری دیگر از مناطق ایران در عصر ساسانیان و قنوات تهران در دورهٔ صفویه و قاجاریه حفرشده است.قنات

از مطالعهٔ کتب قدیم و آثار باستانی ایران پی می‌بریم که کندن کاریز و تعمیر آن و آبیاری و زراعت کاری مقدس محسوب می‌شده است.

در وندیداد که زرتشتیان آن را کتاب الهی می‌دانند و بعضی نیز آن را دایره‌المعارف فرهنگ باستان محسوب می‌کنند چنین جملاتی وجود دارد: «سوگند یاد می‌کنم به جاری کردن آب‌خنک در خاک خشک (کاریز) و عمارت راه و سوگند یاد می‌کنم به زراعت و کاشتن درخت میوه».

مطالعه علمی و دانشگاهی

آقای گوبلو، دانشمند فرانسوی که حدود بیست سال در ایران اقامت داشته و درزمینهٔ آب در ایران کارکرده است، این سیستم باستانی دست‌یابی به آب زیرزمینی را قابل‌مطالعه می‌یابد و بر این اساس وقتی به وطن خود (فرانسه) برمی‌گردد موضوع دکترای خود را کاریز (قنات) انتخاب می‌کند و با سفرهای متعدد به مناطق مختلف جهان و با استفاده از ۵۳۴ منبع علمی، تحقیقی، کتاب یا تز دکترای خود را تحت عنوان «کاریز (قنات) فنی برای دست‌یابی به آب در ایران» می‌نویسد.

وی در نوشتهٔ خود ثابت می‌کند که کاریز (قنات) اختراع ایرانیان است و ده‌ها قرن هم قدمت دارد درحالی‌که چینی‌ها فن کاریز (قنات) را تازه چند قرن پس از ایرانیان آموخته‌اند. کتاب قنات‌ها: فنی برای دستیابی به آب

گوبلو در کتاب خود که در سال ۱۹۷۹ انتشاریافته می‌نویسد: «همه‌چیز دال بر آن است که نخستین کاریز (قنات)‌ها در محدودهٔ فرهنگی ایران ظاهرشده‌اند و انگیزهٔ اصلی از حفر کاریز (قنات)، باور و فرهنگ یکجانشینی و توسعهٔ کشاورزی و آبادی بوده است به‌طوری‌که این صنعت در میان ترک‌های شرقی و اعراب که فرهنگ کوچ‌نشینی داشته‌اند رونق نیافته است».

گوبلو ده‌ها صفحه از کتاب خود را به بررسی صادر شدن فن کاریز (قنات) از ایران به دیگر کشورهای شرق و غرب و غیره اختصاص داده است اما برای جلوگیری از طولانی شدن مقاله فقط به ذکر نکات زیر که درواقع نتیجه‌گیری کوچکی از نوشته‌های مهم این دانشمند فرانسوی است اکتفا می‌شود.

این دانشمند درنتیجهٔ سال‌ها تحقیق و نیز سفر به کشورهای مختلف و هم‌چنین استفاده از صدها منبع، معتقد است که خاستگاه اصلی کاریز (قنات) ناحیهٔ آذربایجان غربی ایران و ارمنستان فعلی در منطقهٔ معادن سرب این نواحی است و این فن دست‌یابی به آب زیرزمینی، در محیط فرهنگی ایران در اوایل هزارهٔ اول قبل از میلاد مسیح، اختراع گردید و به‌وسیلهٔ کشاورزان به‌ سرعت در دیگر نقاط فلات ایران و در خارج از آن رواج یافت.

به‌عنوان‌مثال حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح ایرانیان، آموزش فن حفر کاریز (قنات) را به مصر و حدود ۷۵۰ میلادی مسلمانان بنی‌امیه این فن را ازآنجا به اسپانیا منتقل کردند و سپس به مراکش منتقل شد و حدود سال ۱۵۲۰ میلادی به آمریکا به‌ویژه منطقهٔ لس‌آنجلس فعلی، انتقال یافت (به‌موجب بررسی‌ها، آب لس‌آنجلس آمریکا ابتدا به‌وسیلهٔ کاریز (قنات) تأمین می‌شده است) و در سال ۱۵۴۰ میلادی به ناحیهٔ پی‌کارد شیلی منتقل‌شده است.

بررسی‌های گوبلو ثابت می‌کند که سیستم کاریز (قنات) تازه در سال ۱۷۸۰ یعنی در حدود ۲۲۵ سال قبل به چین شرقی (ناحیه تورفان) رسیده است.

 

برگی از تاریخ

اصولاً شاهان قاجار به کاریز (قنات) علاقهٔ وافری داشتند و نکتهٔ جالب یکی از ضرب‌المثل‌های معروفی است که به خاطر یک واقعهٔ تاریخی در مورد کاریز (قنات) شکل‌گرفته است. همان ضرب‌المثل قدیم «برای حاجی آب نداره، برای تو که نون داره.» نقل است که حاجی میرزا آغاسی صدراعظم تلاش بسیار نمود تا آب رودخانهٔ کرج را با حفر کاریز (قنات)‌های متعدد به‌سوی شهر تهران روانه سازد ولی با کارشکنی متمادی افراد معاند این کار به تعویق افتاد.

یک روز حاجی میرزا آغاسی خود تصمیم گرفت بدون تشریفات و به‌تنهایی به سر یکی از کاریز (قنات)‌ها برود. وقتی به نزد کارگران می‌رسد از کارگر چرخکش می‌پرسد، کاریز (قنات) به آب‌رسیده؟ چرخکش از همه‌جا بی‌خبر باکمال سادگی جواب می‌دهد، آب کجا بود؟ این حاجی آغاسی بی‌خود ما را معطل کرده که برای کبوتران خدا در چاه لانه بسازیم.

حاجی هم از این جواب چرخکش ناراحت شده و جواب می‌دهد بندهٔ خدا، اگر «برای حاجی آب نداره، برای تو که نون داره ‌»! به‌هرحال کاری که حاجی میرزا آغاسی شروع کرده بود توسط رضاشاه پهلوی تکمیل شد و امروز هم آبی که در بلوار کشاورز جریان دارد همان آب کاریز (قنات) از کرج است.

 

ادامه دارد.

اعتمادبه‌نفس چیست؟

اعتمادبه‌نفس نگرشی در مورد مهارت‌ها و توانایی‌های شماست. این بدان معناست که شما خود را می‌پذیرید و به آن اعتماد دارید و در زندگی خود احساس کنترل دارید.

شما نقاط قوت و ضعف خود را به‌خوبی می‌شناسید و دیدگاه مثبتی نسبت به خوددارید. انتظارات و اهداف واقع‌بینانه تعیین می‌کنید، قاطعانه ارتباط برقرار می‌کنید و می‌توانید انتقادات را مدیریت کنید.

از سوی دیگر، اعتمادبه‌نفس پایین ممکن است باعث گردد شما احساس شک و تردید به خود کنید، منفعل یا مطیع باشید، یا در اعتماد به دیگران مشکل داشته باشید. ممکن است احساس حقارت کنید، مورد بی‌مهری قرار بگیرید یا نسبت به انتقاد حساس باشید.

احساس اعتمادبه‌نفس ممکن است به موقعیت بستگی داشته باشد؛ به‌عنوان‌مثال، شما می‌توانید در برخی زمینه‌ها، مانند تحصیلات، اعتمادبه‌نفس زیادی داشته باشید، اما در برخی دیگر مانند روابط، اعتمادبه‌نفس ندارید.

داشتن اعتمادبه‌نفس بالا یا پایین به‌ندرت با توانایی‌های واقعی شما مرتبط است و بیشتر بر اساس تصورات شماست. ادراکات روشی است که شما در مورد خودتان می‌اندیشید و این تصورات ممکن است برداشت درستی نباشند.

اعتمادبه‌نفس پایین ممکن است ناشی از تجارب مختلف باشد، مانند بزرگ شدن در یک محیط غیر حمایتی و انتقادی، جدا شدن از دوستان یا خانواده برای اولین بار، قضاوت بیش‌ازحد خود یا ترس از شکست.

افرادی که اعتمادبه‌نفس پایینی دارند اغلب در تفکر خود دچار اشتباه می‌شوند.

اعتماد به نفس چیست و راه افزایش اعتمادبه نفس

چگونه اعتمادبه‌نفس خود را افزایش دهیم

نقاط قوت خود را بشناسید و بر آن‌ها تأکید کنید.

به خاطر تلاش‌ها و پیشرفت‌هایتان به خودتان جایزه بدهید و ستایش کنید.

وقتی به مانعی برخورد کردید، با مهربانی و گدشت با خود رفتار کنید.

به شکست فکر نکنید.

اهداف واقع‌بینانه و قابل‌دستیابی را تعیین کنید.

انتظار کمال نداشته باشید؛ غیرممکن است که در تمام جنبه‌های زندگی کامل باشید.

زمانی که احساسات شدیدی دارید سرعت خود را کم کنید و به‌طور منطقی در مورد موقعیت فکر کنید.

در مورد خود، افراد و موقعیت‌ها، تصوراتتان را به چالش بکشید.

بدانید که تجربیات منفی گذشته زندگی آینده شما را تعیین نمی‌کند.

احساسات، اعتقادات و نیازهای خود را مستقیماً و محترمانه بیان کنید

یاد بگیرید به درخواست‌های غیرمنطقی نه بگویید.

از مشاور نترسید، در صورت نیاز به کمک بیشتر، مشاوره روانپزشکی نیز می‌تواند به افزایش اعتمادبه‌نفس شما می‌کند.

کاریز یا قنات، شاهکار مهندسی آب ساکنان فلات ایران

کاریز (قنات) یکی از شاهکارهای مهندسی ایرانی است که باعث گردید انسان‌ها بتوانند به کویرهای ایران حیات ببخشند.

در کدام استان های کشورمان برای بهره برداری از آب های زیر زمینی بیشتر از کاریز
ایران در منطقه خشک و بیابانی قرار دارد به همین دلیل تهیه آب از قدیم بسیار مشکل بوده، به همین دلیل فنون ویژه‌ای برای بهره‌برداری بهتر از آب در این سرزمین ایجاد گردید.
کاریز (قنات) یکی از شگفت‌انگیزترین کارهای دسته‌جمعی تاریخ بشری است که برای رفع یکی از نیازهای مهم و حیاتی جوامع انسانی، یعنی آب‌رسانی به مناطق کم آب و تأمین آب شرب انسان، حیوان و زراعت و با کارگروهی و مدیریت و برنامه‌ریزی به در سرزمین ایران وجود آمده است.
این پدیدهٔ شگفت‌انگیز آب‌رسانی از دیرباز و از عصر آهن به‌عنوان یکی از منابع تأمین آب شرب و کشاورزی در مناطقی که با خطرات خشک‌سالی در فلات ایران روبه‌رو بوده‌اند، نقش کلیدی و مؤثری در نظام اقتصادی و حیات اجتماعی کشور داشته، موجب شکوفایی اقتصاد کشاورزی، ایجاد کار و فعالیت‌های متعدد شهری و روستایی شده و سبب آرامش مردم گردیده است.
به گواه تاریخ و کشفیات باستان‌شناسی این فن‌آوری مهم از ابتکارات ویژهٔ ایرانیان بوده و به‌تدریج، به سایر مناطق جهان، ازجمله منطقهٔ اروپای غربی، شمال آفریقا، چین و حتی به بخش‌هایی از آمریکای جنوبی چون شیلی راه‌یافته است.

کاریز (قنات)

کاریز (قنات) مجموعه‌ای است از چند میله و یک یا چند کوره (دهلیز یا کانال زیرزمینی) که با شیبی کمتر از شیب سطح زمین، آب موجود در لایه آبدار مناطق مرتفع زمین مثل رودخانه‌ها، مرداب‌ها و برکه‌ها را به کمک نیروی ثقل زمین و بدون کاربرد نیروی کشش و هیچ نوع انرژی الکتریکی یا حرارتی با جریان طبیعی جمع‌آوری می‌کند و به نقاط پست و کم ارتفاع می‌رساند.
به‌عبارت‌دیگر کاریز (قنات) را می‌توان نوعی زهکش زیرزمینی دانست که آب جمع‌آوری‌شده توسط این زهکش به سطح زمین آورده می‌شود و به مصرف آبیاری یا شرب می‌رسد.
همچنین چاه‌های نیمه عمیق که در کف با یک شعاع خاص عریض می‌شوند و به‌وسیلهٔ پمپ آب از آن‌ها خارج می‌شود حالت خاصی از یک کاریز (قنات) است که پمپ به‌جای خشکه‌کار وظیفه به سطح آوردن آب را انجام می‌دهد.
این چاه‌ها علاوه بر خروج مواد حفاری و لای روبی، کار تهویه و تعویض هوا را هم در کاریز (قنات) انجام می‌دهند.

قنات زارج یزد،120کیلومتر طول،بیش از 2000 حلقه چاه - پایگاه اطلاع رسانی آژنگ

اسامی معادل کاریز (قنات)
در ایران و سایر کشورهای جهان برای کاریز (قنات) بیش از ۲۷ نام وجود دارد. این اسامی در جنوب غربی آسیا عبارت‌اند از: قونات، کنات، کانات، فنات، فاد، کنایت، کاریز (قنات)، کارز، کاریز، کاه ریز، کاه رز، کرز، کاکوریز، کهریز و در چین آوولز.
همچنین اسامی معادل کاریز (قنات) در آفریقای شمالی عبارت‌اند از: فوگارا، فقره، فقاره، فگاره، مایون، ایفلی، نگولا، ختارا، خوتارا و رتارا.
این اسامی در عربستان عبارت‌اند از: فلج، افلج، فَلَج.
در ایران لغت کاریز نسبت به سایر واژها رایج‌تر بوده و هست. پس از پایان حفر کاریز (قنات) و آماده‌سازی آن، برای آنکه به‌درستی و مناسب بودن شیب کف کوره کاریز (قنات) پی ببرند در ابتدای کاریز (قنات) مقداری کاه می‌ریختند تا بدین‌صورت سرعت آب کاریز (قنات) را به دست آورند، به همین علت کاریز (قنات) را کاه ریز نامیدند و به‌مرورزمان به نام‌هایی چون کهریز و کاریز، کاه رز و… تبدیل‌شده است.

ابداع و تاریخچه کاریز (قنات)

طبق اسناد کاریز (قنات) (کاریز) از حدود بیش از ۳۸۰۰ سال قبل توسط ایرانیان ابداع شد و پس‌ازآن از ایران به دیگر کشورها رفت.
در ابتدا کاریز (قنات) ها برای آبیاری ایجاد نشده بودند، بلکه فنی بوده برای استخراج معادن که در این معادن برای خارج کردن آب‌های اضافی از راه معادن، آن‌ها را با کمک چاه‌هایی خارج می‌کردند؛ اما آرام‌آرام این روش برای آبیاری و انتقال آب هم استفاده شد.

در عصر حجر بشر برای تأمین سلاح به جمع‌آوری سنگ‌هایی نظیر سیلیس و چخماق از بستر رودخانه‌ها می‌پرداخت.
با ظهور عصر نوسنگی و رواج کشاورزی و دامداری تقاضا برای سنگ‌های مزبور افزایش یافت و به‌این‌ترتیب بشر اولیه برای تأمین نیازش به سنگ جستجو در عمق زمین و کشف معادن را شدت بخشید.
باگذشت زمان و افزایش جمعیت، بشر به اهمیت تقسیم‌کار پی برد و به‌این‌ترتیب اولین معدنچیان پا به عرصهٔ ظهور گذاشتند.
با گسترش معادن به‌تدریج فن‌های معدنچیان تکامل یافت و آن‌ها ضمن کشف و استخراج معادن به ابداع روش‌های اندازه‌گیری توپوگرافی زیرزمینی پرداختند.
یکی از بزرگ‌ترین موانعی که بر سر راه معدنچیان وجود داشت وجود آب‌های زیرزمینی در معادن بود و همین امر آن‌ها را به جستجوی روشی برای استخراج آب اضافی معادن و پایین آوردن سطح آب زیرزمینی واداشت.
سرانجام معدنچیان با ایجاد دهلیزهای زیرزمینی با شیبی کمتر از شیب سطح زمین، موفق به خارج کردن آب اضافی شدند که آب این کاریز (قنات) اولیه توسط به شکل استخر یا برکه در پای کوهپایه‌ها جمع می‌شد.
به علت فراوانی منابع آب در آن زمان (چشمه، رودخانه) این آب توسط بشر اولیه مورداستفاده قرار نمی‌گرفت.
هانری گوبلو در کتاب خود موسوم به «کاریز (قنات) فنی برای دسترسی به آب» در مورد تاریخچه ابداع کاریز (قنات) در دنیا و مکان شکل‌گیری و تکامل این فن، عنوان می‌کند: در اروپا برای اولین بار در کشورهای آلمان و بلژیک از کاریز (قنات) و کانال‌های زیرزمینی برای استخراج آب اضافی معادن استفاده کردند و به این منظور حدود ۵۰۰۰۰ کیلومتر کانال زیرزمینی حفر گردید.
البته سال‌ها پیش و قبل از اروپاییان، در عصر آگوست از این شیوه در رم غربی استفاده می‌شده است و اروپاییان این فن را دوران رنسانس و قرون‌وسطی آموختند.
در ادامه به نقل از (F. KLEMAN) می‌گوید: ریشه حفر کاریز (قنات) به قرن‌ها قبل از عصر آگوست بازمی‌گردد یعنی در اواخر هزارهٔ سوم و اوایل هزارهٔ دوم قبل از میلاد مسیح؛ زمانی که ایرانیان برای استخراج معادن مس واقع در کوهپایه‌های دامنه‌های زاگرس، با مشکل آب‌های اضافی در معادن مواجه بودند، ایرانیان با حفر دهلیزهای زیرزمینی، آب‌های مزاحم در معادن را خارج می‌کردند و بعدها مهاجرانی از ایران این فن را به رم غربی بردند. سپس باگذشت زمانی در حدود ۳۵ قرن، اروپا این فن را از ایران آموخت.
بعدها با افزایش جمعیت و مهاجرت مهاجران هندواروپایی به ایران، اقوام مهاجر در اواخر هزارهٔ دوم قبل میلاد مسیح مجبور به استفاده از آب خارج‌شده از معادن به‌منظور کشاورزی شدند.
به‌این‌ترتیب ایرانیان نخستین، اولین کسانی بودند که به‌منظور کشاورزی و استفاده از آب قنوات در کوهپایه‌ها سکنی گزیدند.
باگذشت زمان و رواج کشاورزی به‌تدریج کشاورزان با معدنچیان ارتباطی صلح‌آمیز برقرار کردند و از آن‌ها خواستند تا برایشان کاریز (قنات) های بیشتری حفر کنند. به‌این‌ترتیب معدنچیان تغییر شغل داده و به معدنچیان آب تبدیل شدند. سرانجام در این زمان کاریز (قنات) به معنای امروزی پا به عرصهٔ وجود نهاد و بشر با در هم شکستن حصار سفرهای آب‌های زیرزمینی به نبرد با کویر به‌منظور فتح و آبادی آن پرداخت؛ و به‌این‌ترتیب کاریز (قنات) به‌صورت جسته‌وگریخته در نقاط معدودی از فلات ایران ایجاد شد و حدود ۵ قرن به همین منوال گذشت.
مرحله اساسی توسعه کاریز (قنات) در ایران پس از مهاجرت اقوام پارس و ماد به فلات ایران صورت گرفت. باروی کار آمدن هخامنشیان (در قرن ۶ تا ۴ قبل از میلاد) مناطق مسکونی فلات ایران که محدود به نقاطی پراکنده واقع در حاشیهٔ چشمه‌ها و رودخانه‌ها بودند، به‌سرعت گسترش یافتند.
هخامنشیان به یاری کاریز (قنات) به ایجاد شهرهای باشکوهی چون اکباتان (همدان)، پاسارگاد، تخت جمشید و راگس یا راجس (ری) پرداختند.
قدرت مرکزی در امپراتوری هخامنشی توسعهٔ قنوات و رواج کشاورزی را مهم‌ترین برنامه خود قرارداد و با اعطای حق بهره‌برداری از زمین‌های بایر بدون پرداخت هیچ‌گونه وجهی، برای حداقل ۵ نسل به کسانی که در این زمین‌ها کاریز (قنات) می‌ساختند، مردم را تشویق به حفر کاریز (قنات) و کشاورزی می‌نمود. به‌این‌ترتیب کاریز (قنات) ها زیربنای فنی (وسیله‌ای برای به دست آوردن آب)، اقتصادی (توسعهٔ کشاورزی)، جمعیتی (افزایش کشاورزی و آبادانی و جذب و اسکان جمعیت) در امپراتوری هخامنشی بودند و موجب دوام و توسعه این امپراتوری بزرگ شدند.
پس انقراض هخامنشیان توسط اسکندر توسعه کاریز (قنات) در دوران حکومت اسکندریان به‌شدت دچار افول شد.
اسکندریان که خارجی و کوچ‌نشین بودند، هیچ‌گونه آشنایی با کشاورزی نداشتند. به همین علت به اهمیت کاریز (قنات) پی نبردند و در دورهٔ حکومتی آن‌ها (ربع آخر قرن ۴ قم تا ربع اول قرن ۲٫ م) علاوه بر آنکه هیچ‌گونه کاریز (قنات) ی حفر نشد، بسیاری از کاریز (قنات) های ایران تخریب‌شده و از بین رفتند و ایران دوباره به سرزمینی خشک تبدیل شد.
با روی کار آمدن ساسانیان (ربع دوم قرن ۳ تا اواسط قرن ۸ بعد از میلاد مسیح)، با ازسرگیری زندگی یکجانشینی دوباره کاریز (قنات) موردتوجه قرار گرفت و دگربار کاریز (قنات) مبنای توسعه شهرهای ساسانی قرار شد؛ تا حدودی خسارات ناشی از حکومت اسکندریان جبران گشت اما در این دوره کاریز (قنات) نتوانست همچون دوران هخامنشیان توسعه یابد و آثار کم‌توجهی اسکندریان در عدم رشد کاریز (قنات) نمایان بود.
بعد از سقوط ساسانیان (اواسط قرن ۷ تا پایان قرن ۱۸ بعد از میلاد) و ورود اسلام به ایران تغییرات سیاسی، اجتماعی و زبانی عمیقی در ایران به وجود آمد؛ اما به نظر می‌رسد بعضی عناصر ساختاری، اقتصادی پایه از ظهور تازه‌رسیده‌ها صدمه چندانی ندید و این در مورد کاریز (قنات) ها نیز مصداق دارد.
در آن دوران فقهای عباسی اعلام کردند، کسانی که زمین‌های موات را آباد کنند از پرداخت مالیات معاف‌اند.
در قرن نهم میلادی اولین کتاب در مورد کاریز (قنات) تدوین شد که نام آن القانی بود. مردم با استفاده از این کتاب تا قرن یازدهم میلادی قنوات زیادی حفر کردند که این دوران مصادف بوده است با دوران حکومت سامانیان که بیانگر اهمیت کاریز (قنات) و کشاورزی در آن دوران است.
کتاب القانی بیش از هر چیز یک رساله حقوقی بود و اصولاً به مبانی فنی کاریز (قنات) کمتر توجه داشت.
در قرن یازدهم میلادی (سال ۱۰۱۰ میلادی) مهم‌ترین و کامل‌ترین کتاب در مورد کاریز (قنات) و مسائل فنی آن توسط ابوبکر محمد بن حسن کرجی با عنوان «رساله آب‌های زیرزمینی کرجی» نوشته شد؛ اما ازآنجاکه این کتاب به زبان عربی (زبان علمی اسلامی) نوشته‌شده بود، متأسفانه برای مردم عادی آن زمان قابل‌استفاده نبود.
به‌طورکلی می‌توان گفت که از قرن یازدهم تا اواسط قرن هجدهم میلادی کاریز (قنات) دارای رشد خوب و تقریباً یکنواختی بوده است؛ البته به‌موازات زمان‌ها و دوران جنگ یا صلح، تخریب یا احیای کاریز (قنات) ها به‌صورت متوالی انجام می‌گرفته است.
در اوایل قرن هجدهم که با انقراض سلسلهٔ صفویه و تسخیر ایران توسط افغان‌ها همراه بود به خاطر آشوب و بی‌سروسامانی موجود در آن زمان وضعیت کاریز (قنات) با یک افول شدید مواجه شد.
تعمیر و مرمت قنوات به حالت تعطیل درآمد و به سبب آن بخش اعظم باغات و کشاورزی رو به نابودی رفت.
در اوایل قرن نوزدهم میلادی با روی کار آمدن سلسلهٔ قاجاریه توسط آغامحمدخان قاجار تغییرات بنیادی در رابطه با احیا و بازسازی قنوات صورت گرفت. یکی از نخستین تدابیری که این تجدید حیات را تسهیل کرد انتخاب تهران به‌عنوان پایتخت جدید ایران بود.
تهران در آن زمان دارای ده هزار نفر جمعیت بود و این در حالی بود که همدان با پنجاه‌هزار نفر و اصفهان با دویست هزار نفر جمعیت بزرگ‌ترین شهرهای ایران بودند.
بدیهی است که تنها کاریز (قنات) ها قادر بودند کمبود آب نهر کوچک توچال را جبران و نیاز شهر جدید تهران را تأمین کنند.
با توجه به شرایط بسیار مناسب تهران، زمین‌های رسوبی دوران پلیوسن با شیب ملایم، حاوی سفره‌ها و مخزن‌های زیرزمینی پرآب و عالی در زیرپوششی از رسوبات دوران رشد کردند به‌طوری‌که آبدهی قنوات جدید مجموعاً برابر با ۲۰۰۰ لیتر در ثانیه بود.
البته گسترش کاریز (قنات) تنها به تهران محدود نشد بلکه با تقسیم کشور بین مقامات عالی و شاهزادگان، کاریز (قنات) های متعددی در محل اقامت آن‌ها حفر شد. به‌علاوه حکومت با تشویق مردم، کسانی را که استطاعت مالی جهت حفر کاریز (قنات) داشتند و به آبادانی زمین‌های بایر به‌وسیله کاریز (قنات) می‌پرداختند از پرداخت مالیات معاف می‌کرد و حق مالکیت آن‌ها را به رسمیت می‌شناخت.
سرانجام باروی کار آمدن نظام پهلوی و با توجه به تمایلات این رژیم بر مدرنیزه کردن تجهیزات کشور ازجمله درزمینهٔ آب، کشور به‌سوی فنون جدید روی آورد و از سیاست سدسازی برای تأمین آب و انرژی شهرها استفاده شد؛ اما به‌زودی بعضی الزامات جغرافیایی ثابت کرد که نمی‌توان از مزایای فنون قدیم چشم‌پوشی کرد.
درواقع واحدهای بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی در ایران با توجه به ضعف پوشش گیاهی بیشتر برای نفوذ آب به داخل زمین مناسب است تا جاری شدن بر سطح زمین و پر کردن دریاچه‌های پشت سدها.
به‌علاوه آب این منابع، برخلاف دریاچه‌های پشت سدها تبخیر نمی‌شوند و این ثابت می‌کند که هنوز هم وجود کاریز (قنات) برای کشور لازم است.
این منابع آب مدت‌های مدیدی پس‌ازآنکه معادن نفت به پایان رسیده باشند بازهم وجود خواهند داشت و ازآنجاکه ایران کشوری کم آب است این منابع ثروتی عظیم و دائمی محسوب می‌شوند.قنات و مشخصات آن - شرکت کشاورزی و دامپروری سرافراز هزارمسجد

کاریز (قنات) چگونه حفر می‌گردد؟
برای حفر کاریز (قنات)، از هرنج یا مظهر کاریز (قنات) (دهانه، جایی که آب از کاریز (قنات) خارج می‌گردد) شروع کرده و در انتها، به مادر چاه می‌رسند. به این معنی که ابتدا مظهر کاریز (قنات) را حفر می‌کنند و میله‌های اولیه که خشک هستند (قسمت خشک کار کاریز (قنات)) حفرشده و بعد به قسمت‌های آبدار کاریز (قنات) (قسمت‌های آبده) می‌رسند.

مشکلات و معایب کاریز (قنات)

کاریز (قنات) در زمین‌های کم شیب و در زمین‌های ماسه‌ای قابل‌استفاده نیست و نمی‌توان آب آن را کنترل کرد.
آب کاریز (قنات) در مقابل تغییرات آب‌های زیرزمینی دچار تغییر می‌گردد و براثر خشک‌سالی، آب کاریز (قنات) هم کم شده و یا حتی خشک می‌گردد.
علاوه بر این باید کاریز (قنات) را به‌طور مرتب لایروبی کرد و در برخی موارد لایروبی کاریز (قنات) ارزش اقتصادی کافی را ندارد.

ادامه دارد…

قابلیت خودتکثیری و شکل‌گیری زندگی

در مقاله جدیدی که در Nature Communications منتشرشده، محققان توضیح دادند که چگونه سلول‌های اولیه یا پروتوسل‌های خود-تکثیر را در آزمایشگاه ایجاد کرده‌اند.
آن‌ها معتقدند که این کار به فرضیه فرگشت شیمیایی که برای اولین بار در دهه ۱۹۲۰ مطرح شد، اعتبار می‌بخشد.

«مونیوکی ماتسو» سرپرست این مطالعه توضیح داد که زندگی ابتدا با تشکیل ماکرو مولکول‌ها از مولکول‌های کوچک ساده ایجادشده و این مولکول‌های درشت، مجموعه‌های مولکولی را تشکیل دادند که توانستند تکثیر شوند.
محققان دانشگاه هیروشیما به‌طور خاص برای بررسی منشأ مجموعه‌های مولکولی که از مولکول‌های کوچک تکثیر می‌شوند، تحقیق کردند.
محققان در مطالعه خود قصد داشتند این سلول‌های قابل تکثیر را در آزمایشگاه بازسازی کنند. ابتدا آن‌ها یک مولکول کوچک جدید از مشتقات اسیدآمینه ایجاد کردند که خود را به سلول‌های اولیه تبدیل می‌کرد. سپس این ترکیب برای مشاهده طی یک دوره زمانی معین، به آبی با دمای اتاق و فشار معمولی جوی اضافه شد.
محققان دریافتند که این مولکول‌ها به‌صورت پپتیدها مرتب‌شده و سپس خودبه‌خود قطراتی را تشکیل می‌دهند. دانشمندان با افزودن اسیدهای آمینه بیشتر مشاهده کردند که این قطرات در فرآیندی که قابل‌مقایسه با تولیدمثل سلول‌های بیولوژیکی است، بزرگ‌شده و سپس تقسیم می‌شوند.

«ماتسو» می‌گوید: با ساختن این قطرات پپتیدی که با تغذیه از مشتقات اسیدآمینه جدید تکثیر می‌شوند، ما به‌طور تجربی رمز و راز دیرینه پیدایش زندگی بر روی زمین را روشن کرده‌ایم.
وی افزود: نتایج ما نشان می‌دهد که این قطرات به اجزای مولکولی قابل‌تغییر و فرگشت تبدیل‌شده‌اند و یکی از آن‌ها تبدیل به جد مشترک همه ما انسان‌ها شده است.
علاوه بر این، در طول این آزمایش، برخی از قطرات همچنین نوکلئیک اسیدها را که اطلاعات ژنتیکی را حمل می‌کنند، تشکیل دادند. به گفته محققان این قطرات در برابر محرک‌های خارجی نیز مقاومت بیشتری داشتند و احتمال زنده ماندن آن‌ها بیشتر بود.
این یافته‌ها به فرضیه فرگشت شیمیایی اعتبار بیشتری می‌بخشد و راه‌های بیشتری برای تحقیق در این زمینه پیش روی جامعه علمی قرار می‌دهد.
محققان دانشگاه هیروشیما قصد دارند در مرحله بعدی تحقیقات خود را روی اسیدهای آمینه ادامه دهند تا اطلاعات بیشتری در مورد نحوه شروع زندگی بر روی زمین به دست آورند.

قابلیت خودتکثیری و شکل‌گیری زندگی

ردیابی مسیر فاضلاب به چاه‌ها و آب‌های زیرزمینی

شیرین‌کننده‌های مصنوعی می‌توانند مسیر فاضلاب‌ها را در طبیعت ردیابی کنند.

ما در هنگام زدن آب‌شویه و شستشوی مدفوع و فاضلاب غالباً “آن را شستشو داده و رها می‌کنیم”.

بااین‌حال، مهم است که بتوانید این فاضلاب را ردیابی کنید تا مطمئن شوید به مکان‌های ناخواسته نمی‌روند. حالا گروهی از دانشمندان کانادایی راه‌حلی جالبی یافته‌اند.

اندازه‌گیری و ردیابی اینکه این فاضلاب به کجا ختم می‌شود سخت است: اما چه چیزی در همه فاضلاب‌ها وجود دارد که به ما امکان می‌دهد قادر به ردگیری همه آن باشیم؟ پاسخ، بیشتر از همه‌چیز، شیرین‌کننده‌های مصنوعی؛ آن‌ها مزایای متعددی نسبت به سایر ترکیبات دارند که می‌توان برای ردیابی فاضلاب در محیط‌زیست از آن‌ها استفاده کرد.

جان اسپوئلسترا، یک دانشمند تحقیقاتی درزمینهٔ محیط‌زیست و تغییرات آب و هوایی کانادا، توضیح می‌دهد: “آن‌ها در فاضلاب بسیار خاص هستند و منابع احتمالی دیگری در محیط‌زیست دارند.” “غلظت آن‌ها اغلب بسیار بیشتر از سایر نشانگرهای فاضلاب است و به‌سرعت از بین نمی‌روند. این باعث سهولت در شناسایی آن‌ها می‌شود. در آخر، آن‌ها همیشه در فاضلاب وجود دارند. ما هرگز نمونه فاضلاب را پیدا نکرده‌ایم که این موارد را نداشته باشد. شیرین‌کننده‌های مواد غذایی.”

محققان آب را از دو منبع در مناطق روستایی نزدیک آلیستون، انتاریو بررسی کردند. اولی چاه‌های آب خانگی، همان چاه‌های خصوصی که آب خانگی را تأمین می‌کنند و دومی همچنین نشت آب‌های زیرزمینی یا چشمه‌های آب را در نظر گرفتند. آن‌ها با استفاده از شیرین‌کننده‌های مصنوعی به‌عنوان نشانگر شاهد، آزمایش کردند که آیا آب در آن منابع بالاخره آلوده به فاضلاب هست یا نه.

به‌طورکلی، حدود ۳۰ درصد چاه‌ها و چشمه‌ها حاوی یک یا چند مورد از چهار شیرین‌کننده‌ای بودند که آن‌ها در جستجوی‌شان بودند. علاوه بر این، آن‌ها دریافتند که ۳٫۴ تا ۱۳٫۶٪ از چاه‌های خانگی ۱٪ یا بیشتر آب آن‌ها آلوده به فاضلاب است. این یافته برای تراوش ۲٫۴ تا ۷٪ بود. این نشان داد که آب‌های زیرزمینی حاوی آلودگی از سیستم دفع فاضلاب است.

Spoelstra اضافه می‌کند: “اگرچه این شیرین‌کننده‌های موجود در آب‌های زیرزمینی هیچ نگرانی برای سلامتی انسان ایجاد نمی‌کند، اما وجود آن‌ها به این معنی است که عفونت فاضلاب نیز وجود دارد که ممکن است حاوی مواد شیمیایی یا باکتری‌های نگران‌کننده دیگری باشد.” “آب‌های زیرزمینی اغلب به نهرها و دریاچه‌ها راه می‌یابند؛ بنابراین آلودگی آب‌های زیرزمینی می‌تواند بر کیفیت آب‌های سطحی نیز تأثیر بگذارد. ما در حال حاضر از تأثیر شیرین‌کننده‌های مصنوعی بر روی بیشتر موجودات موجود در آب اطلاع نداریم.”

محققان اضافه می‌کنند که آن‌ها ازنظر وجود باکتری‌ها آزمایشی نکرده‌اند و این شیرین‌کننده‌های مصنوعی توسط دولت کانادا برای خوردن بی‌خطر تلقی می‌شوند. در منطقه موردمطالعه، نتایج آن‌ها همچنین نشان می‌دهد که سامانه‌های دفع فاضلاب منبع اصلی آلاینده‌هایی مانند نیترات نیستند که همچنین در آب‌های زیرزمینی محلی یافت می‌شود.

سامانه‌های دفع فاضلاب در خارج از شهرهای بزرگ معمول هستند. زباله‌های یک خانوار به مخزن دفع فاضلاب در زیرزمین می‌ریزند و در آنجا توسط مخلوط باکتری تصفیه و تجزیه می‌شوند. سپس در خاک رها می‌شود و در آنجا مقدار بیشتری تجزیه یا تصفیه می‌شود و درنهایت، ممکن است فاضلاب در آب‌های زیرزمینی محلی نفوذ کند.

در مناطق شهری، فاضلاب در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب تصفیه می‌شود. اگرچه این فاضلاب قبل از بازگشت به محیط‌زیست تصفیه می‌شود، اما هنوز حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی است زیرا حذف آن‌ها سخت است. این راه دیگری است که آن‌ها می‌توانند به منابع آب زیرزمینی یا سطحی برسند.

Spoelstra می‌افزاید: “بازرسی و نگهداری منظم سامانه‌های دفع فاضلاب و چاه‌های آب زیرزمینی باید برای شناسایی و رفع مشکلات احتمالی انجام شود.” صاحبان خانه همچنین باید حداقل یک‌بار در سال آب چاه خام خود را ازنظر باکتری آزمایش کنند. »

برای اطلاع از تعمیر و نگهداری سامانه‌های دفع فاضلاب و چاه‌ها، Spoelstra به صاحبان خانه توصیه می‌کند با منابع دولت محلی مشورت کنند.

 

منبع مقاله: انجمن زراعت آمریکا منتشرشده در ردیابی مسیر فاضلاب به چاه‌ها، آب‌های زیرزمینی: شیرین‌کننده‌های مصنوعی مسیر فاضلاب‌ها را ردیابی می‌کنند

January 24, 2018

همکاری مشترک محققان ایرانی و آمریکایی برای احیا دریاچه ارومیه

در یک همکاری نادر، دانشمندان و مهندسان منابع آب از ایران و دانشگاه یوتا در یک تحقیق علمی جسورانه برای بازسازی یکی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های شور جهان همکاری می‌کنند.

دریاچه ارومیه – دریاچه نمکی عظیم در شمال غربی ایران و خواهر دریاچه نمک بزرگ یوتا – طی دو دهه گذشته تقریباً ۹۵ درصد از حجم خود را ازدست‌داده است.

با پایین آمدن سطح آب، شوری افزایش می‌یابد و جمعیت میگوها و آبزیان آب‌نمک دریاچه و فلامینگوها و سایر گونه‌های پرندگان را که برای تهیه غذا به میگو بستگی دارند، تهدید می‌کند.

روز ملی دریاچه ارومیه

سطح دریاچه به‌قدری کم است که در برخی از استراحتگاه‌های ساحلی، قایق‌های گردشگری باید قبل از رسیدن به عمق مناسب، یک کیلومتر (۰٫۶ مایل) یا بیشتر از ساحل توسط تراکتور به ساحل کشیده شوند.

علاوه بر این، پل‌های زمینی جدیدی در بستر دریاچه در حال خشک شدن در حال شکل‌گیری هستند که به شکارچیان سرزمین اصلی اجازه می‌دهد گونه‌های پستانداران در معرض خطر در جزایر جنوبی را تهدید کنند.

بستر وسیع و خشک دریاچه برای پنج میلیون نفر ساکن حوضه دریاچه ارومیه یک مشکل رو به رشد گردوغبار ایجاد می‌کند. علاوه بر این، صنعت بوم گردی منطقه به‌شدت افول کرده است و اکنون کارشناسان نگران‌اند در صورت ایجاد تغییرات شدید، فاجعه زیست‌محیطی بزرگی اتفاق بیافتد.

“ما در نقطه اوج بحران هستیم، “این گفته: استادیار و نویسنده خانم دکتر سمیه سیما از دانشگاه تربیت مدرس در ایران است. “هر مرحله مهم است. ما باید همین امروز اقدام کنیم. ”

از کار خانم دکتر سیما برای به‌روزرسانی یک میلیارد دلاری برنامه احیای دریاچه ارومیه در ایران استفاده خواهد شد.

در سال ۲۰۱۸، وی با کمک بورس تحصیلی بنیاد خانواده سمنانی به یوتا سفر کرد تا با استاد منابع آب دانشگاه ایالتی یوتا، دیوید روزنبرگ، که درزمینهٔ مدیریت یکپارچه آب و صرفه‌جویی آب در حوضه رودخانه‌های غربی ایالات‌متحده، ازجمله رودخانه‌هایی که دریاچه نمک بزرگ تغذیه می‌کنند، همکاری کند.

پروفسور وین وورتسبو، سارا نول و کارین کترینگ از اتحادیه اروپا و دانشکده منابع طبیعی Jessie E. Quinney نیز در بخش‌های لیمولوژی و اکولوژی این تحقیق در چند رشته همکاری کردند.

این گروه ۴۰ سال داده را برای تعریف هشت معیار که سلامت دریاچه ارومیه و بسیاری از اکوسیستم‌های آن را تعریف می‌کند، جمع‌آوری کرد.

یافته‌های آن‌ها در آخرین نسخه ژورنال Hydrology: مطالعات منطقه ای منتشر شد. یک یافته کلیدی نشان می‌دهد که تعیین سطح آب هدف الزامی حل مشکلات دریاچه ارومیه نخواهد بود.

روزنبرگ گفت: “ما نمی‌توانیم بگوییم که بازگرداندن سطح آب دریاچه به عدد جادویی وضعیت کلی را بهبود می‌بخشد.” “در عوض، ما باید در نظر بگیریم که چگونه چرخه اکوسیستم دریاچه به‌هم‌پیوسته‌اند و چگونه سطح متغیر آب دریاچه باگذشت زمان‌بر این سامانه‌ها تأثیر می‌گذارد.”

خانم دکتر سیما می‌گوید: “ما باید تغییر سطح آب دریاچه را بپذیریم و تلاش‌های خود را برای احیا درجایی که معقول است متمرکز کنیم.” “ترمیم کار ساده‌ای نیست. این مسئولیت همه است و ما برای ایجاد تغییرات معنی‌دار به حمایت عمومی نیاز خواهیم داشت. “

مشکلات پیش روی دریاچه‌هایی مثل ارومیه فقط مربوط به ایران نیست. سطح آب دریاچه بزرگ نمک (دریاچه نمک یوتا) نیز در سال‌های اخیر در پایین‌ترین سطح قرار دارد و مشکلات مشابه پل‌های زمینی، گردوغبار، تغییر شوری و آسیب‌های زیست‌محیطی کارشناسان را نگران کرده است.

محققان برای ارتقا ترویج همکاری، شفافیت بیشتر داده‌ها و تکرارپذیری نتایج در علوم و تشویق به همکاری‌های بیشتر، مقاله خود را برای دسترسی آزاد (به‌صورت رایگان برای خوانندگان) منتشر کرده و داده‌ها و کد خود را در مخزن HydroShare.org به اشتراک گذاشته‌اند.

خانم دکتر سیما گفت: “این همکاری بین محققان ایالات‌متحده و ایران بسیار ارزشمند است زیرا ما در این موضوع اشتراکات زیادی داریم.” “فقط باهم می‌توانیم بفهمیم که چگونه این مشکلات را حل کنیم.”

 

منبع: USU Logo and Seal [Utah State University] | Utah state university, University logo, Essay contests  April 23, 2021 توسط Kelsie Holman

چالش‌ها و نقاط قوت تصفیه آب از مبدا یا راهکارهای زندگی سبزتر

تصفیه آب و فاضلاب از مبدأ یا استفاده از تصفیه‌کننده‌های خانگی یا محلی کوچک یکی از بهترین راه‌های کمک به محیط‌زیست جهت زدودن آثار مخرب مواد شوینده و شیمایی خانگی ست که با ورود ناگزیر و یا حتی اجتناب‌پذیر آن‌ها به طبیعت خسارات جبران‌ناپذیر و اثرات بلندمدتی را بر محیط‌زیست وارد می‌آورد و در بیشتر مواقع باعث پدید آمدن خسارات هنگفت و بدون جبرانی به طبیعت، کشاورزی، گردشگری، بهداشت و درنهایت اقتصاد ملی می‌گردد.

نوشتار ذیل ترجمه چکیده مقاله‌ای با عنوان: امواج ساختن: اصول طراحی تصفیه خانه آب خانگی است.

 

چکیده

تصفیه آب خانگی یا محلی (HWT) یک روش کلیدی مهندسی برای نیاز روزانه و اضطراری میلیاردها نفر از مردم به آب است. بااین‌حال، روش‌های HWT موجود چالش‌های مختلفی را برای دستیابی به پایداری و عامه‌پسند تجربه می‌کنند.

Image, graphical abstract
              چکیده مقاله به صورت گرافیکی

در اینجا، پنج اصل اساسی برای طراحی HWT پایدار شناسایی و موردبحث قرارگرفته است، ازجمله قابلیت تصفیه آب، محیط‌زیست، تجربه کاربری، دوام اقتصادی و پذیرش اجتماعی.

 HWT که به‌خوبی اجراشده باشد، با در نظر گرفتن انعطاف‌پذیری انرژی تا حد زیادی متکی به مواد پیشرفته، فن‌آوری‌های نوآورانه و یا طرح‌های خلاقانه‌ای است که می‌تواند به‌طور عمده‌ای آلاینده‌های سنتی و نوظهور را کاهش داده، درعین‌حال که شستشوی شیمیایی نامطلوب و تشکیل محصولات جانبی ضدعفونی‌کننده مضر را به حداقل می‌رساند.

با کاهش عمده ردپای اثرات نامطلوب محیطی، استفاده صحیح از انرژی و مدیریت صحیح خروجی HWT، حفظ محیط‌زیست را می‌توان تضمین کرد.

در همین حال، رویکرد طراحی کاربر محور و ملاحظه اقتصادی باید به ترتیب در توسعه HWT ادغام شود تا به ترتیب تمایل کاربران نهایی برای استفاده و پرداخت بهتر شود.

سرانجام، پذیرش اجتماعی باید با تقویت پذیرش عمومی و پذیرش بازار برای تقویت دوام تجاری محصولات جدید HWT درهم‌آمیخته شود.

با توجه به اینکه این اصول در دامنه‌های مختلفی گنجانده‌شده‌اند، همکاری چند رشته‌ای در مراحل مختلف نوآوری فناوری HWT موردنیاز است.

مطالب مرتبط

منبع: Elsevier 

Volume 198, 15 June 2021, 117151

چرخه پایدارسبز: معجزه جلبکها در تصفیه فاضلاب

محدودیت‌های تخلیه پسماند و فاضلاب با توجه به نگرانی در مورد اوتروفیکاسیون (رشد بیش‌ازحد گیاه در پاسخ به وجود بیش‌ازحد مواد مغذی) بسیار سخت‌تر می‌شود. مژده آنکه اکنون، فرایندهای جدید بیولوژیکی با استفاده از جلبک‎ها در حال نجات مرداب‌ها و تالاب‌ها هستند.

استخراج ارزش از فاضلاب

حذف فسفر می‌تواند یک فرآیند گران و فشرده برای شرکت‌های تولیدکننده آب باشد، بااین‌وجود یک فناوری جدید مبتنی بر استفاده از جلبک‌ها می‌تواند نقطه عطفی باشد.

این روش که توسط موسسه گیاه‌شناسی صنعتی (I-Phyc) توسعه‌یافته است، از جلبک‌ها برای استخراج فسفر از آب استفاده می‌کند، پس‌ازاین کار می‌توان جلبک را برداشت و در محصولات جدید مورداستفاده مجدد قرار داد.

روش ایجاد سیستم به قدرت طبیعی جلبک‌ها در تکثیر سریع در حضور مواد مغذی مانند فسفر متکی است. همان عواملی که می‌توانند منجر به شکوفایی جلبک‌های مضر در طبیعت شوند، در روشی به نام Bio-P برای استخراج فسفر اضافی موجود در فاضلاب، همراه با آمونیاک و حتی دی‌اکسید کربن استفاده می‌شود.

این فرآیند، استفاده از کشت متنوع جلبک‌هایی را که به‌طور طبیعی وجود دارند، صنعتی می‌کند تا در یک فرآیند سریع، چندین ماده مغذی و آلاینده را حذف کند.

به گفته این شرکت، استفاده از جلبک همچنین به این معنی است که می‌توان فسفر را به سطوحی بسیار کمتر از غلظت‌هایی که برای دستیابی به مواد شیمیایی به کمتر از  ۰٫۱mg/l فسفر می‌رسد، کاهش داد.

این فرآیند آهن یا سایر مواد شیمیایی را به جریان زباله اضافه نمی‌کند و علاوه بر این، جلبک‌ها فرصتی را ایجاد می‌کنند تا فاضلاب را به یک منبع درآمد جذاب تبدیل‌شده و یک اقتصاد در گردش ایجاد گردد.

 

اندرو بست، مدیر توسعه بازرگانی در I-Phyc، توضیح می‌دهد: “جلبک‌های اضافی در پایان فرآیند استخراج می‌شوند و می‌توانند مستقیماً به‌عنوان کودی که به آهستگی جذب می‌شود استفاده شوند.” استفاده زیادی از جلبک‌ها وجود دارد، به‌عنوان‌مثال در تولید جوهر چاپگر، اضافه شونده‌های زیستی در تولید پلاستیک و همچنین در استخراج فلزات؛ برای شرکت‌های آب اکنون این‌ یک زباله است اما ما اطمینان داریم که درنهایت به‌عنوان یک منبع نسبتاً ارزشمند دیده خواهد شد. ”

گرچه جلبک‌ها در اصل به دنبال استخراج مواد مغذی هستند اما می‌توانند سایر آلاینده‌های دیگر موجود در جریان فاضلاب را نیز از بین ببرند.

بست در گفتگو با Aquatech Online، گفت: “ما می‌دانیم که جلبک‌ها می‌توانند بخش قابل‌توجهی از داروها مانند آستروئیدهای موجود در جریان زباله را از بین ببرند و ما همچنین به‌عنوان یک فناوری در حال ظهور در حال بررسی دیگر اثرات آن‌ها هستیم.”

Sewage treatment pipe

تعدادی از رویکردهای مختلف

در حال حاضر، معمول‌ترین روش برای کاهش فسفر از طریق تغلیظ با یک نمک فلزی، معمولاً آهن،که فسفر محلول در آب فاضلاب را تبدیل به رسوب فسفات به‌عنوان ارتوفسفات می کند که می‌تواند با استفاده از مخازن رسوب، فیلتر دیسک یا موارد دیگر حدف شود.

درحالی‌که این فرایند مطمئناً کار می‌کند و قابلیت انعطاف‌پذیری قابل‌توجهی را ارائه می‌دهد، چالش فسفر منجر به توسعه تعدادی از رویکردهای مختلف شده است.

به‌عنوان‌مثال حذف فسفر بیولوژیکی پیشرفته (EBPR)، فرآیند بیولوژیکی دیگری است که برای حذف فسفات در فاضلاب طراحی‌شده است. این شامل یک مرحله بی‌هوازی قبل از یک فرآیند هوازی است. این باعث افزایش میکروارگانیسم‌های تجمع یافته فسفر می‌شود تا روند حذف بدون نیاز به مواد شیمیایی را بهبود بخشد.

یکی دیگر از موارد جالب‌توجه در مورد جلبک‌ها، All-Gas است که توسط شرکت مهندسی اسپانیایی Aqualia رهبری می‌شود. یک کنسرسیوم اروپایی روشی را برای بازیافت نیتروژن و فسفر از فاضلاب به زیست‌توده ریز جلبکی، رشد یافته در مخازن، توسعه داد که سپس برای ایجاد سوخت زیستی استفاده شد.

 

حذف فسفر در انگلستان

کارهای I-Phyc و سایر توسعه‌دهندگان به دلیل قوانین محدودکننده غلظت فسفر، قابل‌توجه است.

در میان خروجی‌های مختلف فاضلاب، حذف شاید فسفر مهم‌ترین است.”

 

به‌عنوان‌مثال در انگلستان، تعهدات و دستورالعمل‌های جدید شامل اقدامات برای بررسی، نظارت و کاهش تأثیرات بر محیط‌زیست تخلیه از کارهای تصفیه فاضلاب و خروجی ترکیبی فاضلاب (CSO) تحت نظارت دوره مدیریت دارایی بعدی (AMP7) تا سال ۲۰۲۰ -۲۰۲۵ می‌شود.

در میان خروجی‌های مختلف فاضلاب، حذف فسفر شاید مهم‌ترین باشد و شرکت‌های آب ملزم به رعایت استانداردهای تعیین‌شده در هر پروژه تا دسامبر ۲۰۲۴ هستند.

صنعت آب انگلستان با محدودیت‌های قابل‌دستیابی ۰٫۲۵mgP/l برای AMP7 موافقت کرده است، اما لازم نیست که همه پروژه‌ها این استاندارد را داشته باشند.

 

انتظار می‌رود استانداردهای چالش‌برانگیزتری برای فاضلاب در AMP8 تعیین شود که دوره پنج‌ساله زیر را تا سال ۲۰۳۰ پوشش می‌دهد.

تصفیه فاضلاب به‌عنوان یک منبع ارزشمند

درحالی‌که ایده فن‌آوری حذف بیولوژیکی فسفر جدید نیست، اما روش I-Phyc استفاده از رفتار معمول و به‌صورت طبیعی جلبک‌ها در آب غنی از مواد مغذی است.

به‌طور قابل‌توجهی، این فرآیند همچنین با آلاینده‌های دیگر یا مشکلات احتمالی مانند آمونیاک و حتی دی‌اکسید کربن مقابله می‌کند.

نتیجه چنین فرآیندهایی این است که شرکت‌های آب قادرند با استفاده از مواد شیمیایی کمتر و هزینه‌های عملیاتی پایین‌تر، انتشار کربن را کاهش داده و همچنین کیفیت آب را بالاتر ببرند و به یک‌به‌یک سیستم پایدارتر برسند.

بااین‌حال، شاید حتی یک نتیجه مهم‌تر، توسعه اقتصاد گردشی باشد که در آن فاضلاب یک منبع ارزشمند است.

فسفر، یک منبع محدود است و هیچ جایگزینی وجود ندارد.

 

منبع:  Aquatechtrade Monday, 19 April 2021

همچنین مقالات دیگر مربوط به توسعه سبز

 

به تو می‌گریزم

خسته از خویشم و از تو تدبیری باید
تدبیر و رهی تازه و نو
تا که از خود در شوم و با تو درآویزم باز
عشق را پرده درم
پرده نو ساز کنم
هر چه رشته‌ست به فسون،
غم
همه را
چاک کنم
سررشته از نو بردست گیرم
ولی
از تو تدبیری باید
نگهی، خنده‌ای
یا که نه
بهتر از این‌ها،
تر کردن لب تو با لب من
تا که از نو شنگ شوم
دنگ شوم
رخت غم از من بشود
شادی برخیزد
از تو تدبیری باید
باشد؟

فائز احیا
۲۶ فروردین ماه ۱۳۹۶